نه انسداد، نه رهاسازی

صریرنیوز – مرتضی شفیعی: فضای مجازی در نظم نوین جهانی، دیگر یک بستر ارتباطی صرف نیست، بلکه به میدان اصلی نبردهای شناختی، عملیات روانی و مهندسی افکار عمومی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تأکید رهبر معظم انقلاب بر «حکمرانی فضای مجازی» ناظر بر یک ضرورت راهبردی در حوزه امنیت ملی است؛ ضرورتی که مستقیماً با حفظ وحدت، انسجام اجتماعی و ثبات سیاسی کشور گره خورده است. هیچ دولت عاقلی اجازه نمی‌دهد این میدان حساس، بدون قاعده و خارج از حاکمیت ملی اداره شود.

تجربه کشورهای مدعی آزادی بیان، نشان می‌دهد که حکمرانی فضای مجازی در سطح جهانی، امری پذیرفته‌شده و حتی اجتناب‌ناپذیر است. برخورد سخت‌گیرانه آمریکا با تیک‌تاک، محدودسازی شدید پیام‌رسان‌ها در اروپا و جرم‌انگاری فعالیت‌های مجازی در کشورهای منطقه، همگی بیانگر این واقعیت‌اند که فضای سایبری، بخشی از عمق راهبردی کشورها محسوب می‌شود. با این حال، جمهوری اسلامی ایران در شرایطی که با جنگ ترکیبی و هجمه سازمان‌یافته رسانه‌ای مواجه است، هنوز از ضعف‌های جدی در مدیریت و راهبری این فضا رنج می‌برد.

رهاشدگی فضای مجازی، پیامدهایی فراتر از آسیب‌های فرهنگی دارد. این وضعیت، امنیت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور را هدف قرار داده و با تضعیف سرمایه اجتماعی، انسجام ملی را دچار خدشه می‌کند. شایعات، اخبار جعلی و روایت‌سازی‌های هدفمند، ابزارهای اصلی جنگ شناختی دشمن هستند که با هدف دوقطبی‌سازی جامعه، کاهش اعتماد عمومی و تضعیف وحدت ملی به‌کار گرفته می‌شوند. تجربه‌های اخیر نشان داده است که التهاب‌آفرینی در فضای مجازی، می‌تواند معادلات اقتصادی، بازار ارز و حتی ثبات روانی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.

در عین حال، فضای مجازی صرفاً تهدید نیست؛ این فضا در صورت حکمرانی هوشمندانه، می‌تواند به فرصتی راهبردی برای تقویت وحدت و انسجام ملی تبدیل شود. افزایش آگاهی عمومی، تقویت گفتمان ملی، ارتقای مشارکت اجتماعی و ایجاد هم‌افزایی میان نهادهای حاکمیتی و مردم، از جمله ظرفیت‌هایی است که فضای مجازی در اختیار نظام حکمرانی قرار می‌دهد. شرط بهره‌برداری از این فرصت‌ها، حضور فعال، مسئولانه و اقناعی حاکمیت در این میدان است.

حکمرانی فضای مجازی به‌معنای انسداد کور یا محدودسازی غیرهدفمند نیست؛ بلکه به‌معنای طراحی یک نظام جامع حقوقی، فرهنگی و امنیتی است که ضمن صیانت از آزادی‌های مشروع، از امنیت روانی جامعه و انسجام اجتماعی نیز حفاظت کند. قانون‌گذاری دقیق، اجرای قاطع قوانین موجود، پاسخگویی نهادها و ارتقای سواد رسانه‌ای، از ارکان اصلی این حکمرانی به‌شمار می‌روند.

رهبر انقلاب با تأکید بر مدیریت افکار عمومی، به‌درستی هشدار داده‌اند که میدان اصلی تقابل امروز، میدان ذهن‌ها و باورهاست. اگر این میدان به حال خود رها شود، دشمنان وحدت ملی، با بهره‌گیری از ابزارهای رسانه‌ای، خلأ موجود را پر خواهند کرد. در مقابل، مدیریت فعال و هوشمند فضای مجازی می‌تواند به تقویت همبستگی ملی، افزایش تاب‌آوری اجتماعی و تحکیم امنیت ملی بینجامد.

امروز بیش از هر زمان دیگری، وحدت و انسجام ملی نیازمند نگاه راهبردی به فضای مجازی است. این فضا می‌تواند یا به گسل‌های اجتماعی دامن بزند یا به پلی برای همدلی و همگرایی ملی تبدیل شود. انتخاب میان این دو مسیر، به اراده سیاسی، انسجام نهادی و میزان توجه به هشدارها و راهبردهای ترسیم‌شده از سوی رهبر انقلاب بستگی دارد. حکمرانی هوشمند فضای مجازی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای صیانت از امنیت ملی و آینده اجتماعی کشور است.