فضای مجازی؛ فرصت وحدت یا تهدید امنیت ملی؟

صریرنیوز – مرتضی شفیعی: در عصر کنونی، فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی دیگر صرفاً ابزار ارتباطی یا سرگرمی نیستند، بلکه به یکی از مهم‌ترین میدان‌های اعمال قدرت، رقابت سیاسی و تأثیرگذاری بر امنیت ملی کشورها تبدیل شده‌اند. این فضا به‌طور مستقیم بر افکار عمومی، انسجام اجتماعی و ثبات سیاسی اثر می‌گذارد؛ از این رو، نمی‌توان آن را خارج از معادلات کلان امنیت ملی تحلیل کرد.

فضای مجازی، در کنار فرصت‌های انکارناپذیری همچون تسهیل ارتباط میان آحاد جامعه، افزایش مشارکت سیاسی و تقویت همبستگی ملی، بستری مستعد برای تهدیدات سازمان‌یافته علیه وحدت و انسجام ملی نیز فراهم کرده است. تجربه تحولات داخلی و بین‌المللی نشان می‌دهد که دشمنان یک ملت، به‌جای تقابل مستقیم و پرهزینه نظامی، به بهره‌گیری از ابزارهای جنگ نرم و عملیات روانی روی آورده‌اند؛ ابزاری که شبکه‌های اجتماعی، مهم‌ترین و کم‌هزینه‌ترین بستر آن محسوب می‌شوند.

انتشار هدفمند شایعات، اخبار جعلی و روایت‌های تحریف‌شده در فضای مجازی، یکی از مؤثرترین شیوه‌های تضعیف امنیت ملی است. این جریان‌ها با هدف تخریب اعتماد عمومی، تشدید شکاف‌های اجتماعی، دامن‌زدن به اختلافات سیاسی، قومی و فرهنگی و ایجاد بی‌ثباتی روانی در جامعه عمل می‌کنند. در چنین شرایطی، امنیت اجتماعی و سیاسی به‌عنوان ستون‌های اصلی امنیت ملی، بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار می‌گیرند.

از سوی دیگر، فضای مجازی می‌تواند به سکویی برای تقویت وحدت ملی و انسجام اجتماعی نیز تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه سیاست‌گذاری دقیق، هوشمندانه و هماهنگ بر آن حاکم باشد. شفافیت در اطلاع‌رسانی، پاسخگویی به‌موقع مسئولان، حضور فعال و اقناعی نهادهای رسمی در شبکه‌های اجتماعی و ارتقای سواد رسانه‌ای شهروندان، از الزامات تبدیل این فضا به فرصت راهبردی در راستای امنیت ملی است. خلأ ارتباطی میان حاکمیت و جامعه، بلافاصله توسط جریان‌های معارض و رسانه‌های معاند پر می‌شود و هزینه‌های آن مستقیماً متوجه وحدت ملی خواهد شد.

واقعیت آن است که وحدت و انسجام ملی، بدون مدیریت فعال و پیش‌دستانه فضای مجازی، قابل تحقق و استمرار نیست. امروز دفاع از امنیت ملی، تنها در مرزهای جغرافیایی معنا ندارد، بلکه در مرزهای ادراکی و ذهنی جامعه رقم می‌خورد؛ جایی که افکار عمومی، باورها و اعتماد اجتماعی هدف حمله قرار می‌گیرند. بی‌توجهی به این میدان، به معنای واگذاری یکی از مهم‌ترین جبهه‌های امنیت ملی به دشمنان وحدت و ثبات کشور است.

فضای مجازی نه ذاتا تهدید است و نه مطلقا فرصت؛ بلکه عرصه‌ای راهبردی است که نتیجه آن را میزان هوشمندی سیاست‌گذاران، انسجام نهادی و آگاهی عمومی تعیین می‌کند. تقویت وحدت ملی و صیانت از امنیت کشور، مستلزم نگاه امنیت‌محور، واقع‌بینانه و در عین حال فعال به فضای مجازی است؛ نگاهی که این میدان را نه حاشیه، بلکه متن تحولات سیاسی و امنیتی کشور می‌داند.