پیوند معنادار منافع ملی و عقلانیت سیاسی

صریرنیوز – مرتضی شفیعی: وحدت ملی در شرایط پیچیده و چندلایه کنونی، نه یک شعار سیاسی، بلکه یک سازوکار راهبردی برای حفظ ثبات، امنیت و تداوم پیشرفت کشور محسوب می‌شود. تحولات پرشتاب منطقه‌ای و بین‌المللی، همراه با گسترش جنگ‌های ترکیبی و شناختی، ضرورت بازخوانی علمی مؤلفه‌های انسجام ملی و شیوه‌های مقابله مؤثر با تهدیدات دشمنان را بیش از پیش برجسته کرده است.

نخستین مؤلفه، تقویت سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی است که از رهگذر شفافیت در حکمرانی، پاسخگویی نهادها و مشارکت معنادار شهروندان در فرآیندهای تصمیم‌سازی تحقق می‌یابد. در غیاب اعتماد عمومی، حتی کارآمدترین سیاست‌ها نیز با چالش مشروعیت و اثربخشی مواجه خواهند شد. دوم، تحقق عدالت اجتماعی و کاهش نابرابری‌های اقتصادی، منطقه‌ای و فرصت‌محور نقشی تعیین‌کننده در خنثی‌سازی گفتمان‌های تفرقه‌افکن و بی‌ثبات‌ساز ایفا می‌کند. سوم، مدیریت هوشمند تنوع فرهنگی، قومی و مذهبی در چارچوب هویت ملی مشترک، عاملی کلیدی در افزایش تاب‌آوری اجتماعی و جلوگیری از تبدیل تفاوت‌ها به شکاف‌های امنیتی است.

در این میان، ارتقای سواد رسانه‌ای جامعه و انسجام گفتمانی نخبگان سیاسی، علمی و فرهنگی برای مقابله با جنگ روایت‌ها و عملیات روانی دشمنان اهمیتی مضاعف دارد. دشمنان در شرایط کنونی بیش از آنکه بر تقابل سخت تمرکز کنند، بر فرسایش انسجام ذهنی و اجتماعی جوامع هدف سرمایه‌گذاری کرده‌اند. ازاین‌رو، هم‌افزایی مؤثر میان مردم، نخبگان و حاکمیت می‌تواند وحدت ملی را از سطح واکنشی و احساسی به سطحی پایدار، عقلانی و کنش‌گرانه ارتقا دهد.

به عبارت بهتر؛ مواجهه مؤثر با تهدیدات نوظهور مستلزم عبور از رویکردهای مقطعی و حرکت به‌سوی الگوی حکمرانی وحدت‌محور است؛ الگویی که در آن امنیت ملی، رضایت اجتماعی و کارآمدی نهادی به‌صورت هم‌زمان تقویت می‌شوند. تجربه‌های تاریخی و شواهد علمی نیز نشان می‌دهد؛ کشورهایی که توانسته‌اند پیوندی معنادار میان منافع ملی، انسجام اجتماعی و عقلانیت سیاسی برقرار کنند، نه‌تنها تهدیدات دشمنان را خنثی ساخته‌اند، بلکه از دل بحران‌ها فرصت‌های راهبردی برای بازتولید قدرت ملی خلق کرده‌اند.