روایتی دوگانه‌ از شهربازی تبریز؛ مناقصه یا خرید؟

صریر: شهربازی جدید تبریز؛ میان مناقصه‌ای که هنوز برگزار نشده و خریدی که ثبت شده، سردرگم مانده است.

مرتضی شفیعی – صریرنیوز: در روزهایی که مدیریت شهری تبریز بیش از هر زمان دیگری نیازمند شفافیت و اعتمادسازی در حوزه سرمایه‌گذاری است، خبر خرید تجهیزات شهربازی توسط سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تبریز، پرسش‌های جدی و انتقادات گسترده‌ای را برانگیخته است. مدیرعامل این سازمان، در گفت‌وگویی رسمی اعلام کرده که خرید و راه‌اندازی ۱۲ دستگاه تجهیزات شهربازی به ارزش ۹۰۰ میلیارد ریال در دستور کار قرار گرفته و هم‌اکنون در مرحله مناقصه است.

اما بررسی عملکرد مالی منطقه دو نشان می‌دهد که بخشی از این هزینه‌ها شاید پیش‌تر به‌عنوان «عملکرد سرمایه‌ای» ثبت شده است؛ رقمی بیش از ۳۱۱ میلیون ریال، معادل ۱۲۵ درصد بودجه شش‌ماهه مصوب آنهم در منطقه دو. این تناقض میان گفته‌های مدیرعامل سازمان و اسناد مالی رسمی، زمینه‌ساز یک پرسش جدی است؛ اگر مناقصه هنوز برگزار نشده، خرید تجهیزات با کدام مجوز و تشریفات قانونی انجام شده است؟ آیا اموری که با قید سرمایه گذاری در منطقه با عنوان پروژه های مشارکت و سرمایه گذاری طراحی و احداث و خرید تجهیزات شهربازی در جدول عملکردی منطقه آمده است با بی اطلاعی متولی امر سرمایه گذاری این نهاد است؟

روایت دوگانه؛ مناقصه یا خرید؟

از یک سو، مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری می‌گوید خرید تجهیزات در مرحله مناقصه است؛ یعنی هنوز پیمانکار یا تأمین‌کننده مشخص نشده و فرآیند قانونی انتخاب در جریان است. از سوی دیگر، اسناد مالی منطقه دو نشان می‌دهند که هزینه‌ای واقعی در این زمینه انجام شده و به‌عنوان عملکرد سرمایه‌ای ثبت شده است. این دو روایت، در کنار هم، پرسشی جدی را برمی‌انگیزند؛ اگر مناقصه هنوز برگزار نشده، خرید تجهیزات شهرداری منطقه دو دیگر چیست؟ آیا بی ربط است یا رابطه ای دارد؟

این پرسش، نه صرفاً یک نکته فنی، بلکه موضوعی بنیادین در حوزه شفافیت مالی و مدیریتی است. مناقصه، سازوکار قانونی برای تضمین عدالت، رقابت سالم و جلوگیری از فساد است. وقتی هزینه‌ها خدای ناکرده در خرید ادوات مذکور پیش از برگزاری مناقصه ثبت شوند، اصل شفافیت زیر سؤال می‌رود و اعتماد عمومی آسیب می‌بیند مگر این که این دو جریان موازی هم و در بی اطلاعی کامل متولی امر سرمایه گذاری صورت گرفته باشد که باز بخاطر عدم درج مناقصه در سایت سازمان یک ناکارآمدی و مورد سوال جدی است.

محل شهربازی؛ حلقه گمشده اطلاع‌رسانی

افزون بر این تناقض، موضوع مکان‌یابی شهربازی نیز نیازمند شفاف‌سازی است. مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری به الزام یونسکو برای حذف شهربازی از مجموعه تاریخی ائل‌گلی اشاره کرده و از احداث شهربازی جدید سخن گفته است. اما محل دقیق این شهربازی هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است. در اسناد مالی منطقه دو، عنوان پروژه به محدوده ائل‌گلی اشاره دارد؛ در حالی که خبر رسمی سازمان سرمایه‌گذاری از مکان‌یابی جدید سخن می‌گوید. این دوگانگی، بار دیگر ضرورت اطلاع‌رسانی شفاف از سوی هر دو ارگان شهرداری ـ سازمان سرمایه‌گذاری و شهرداری منطقه دو ـ را برجسته می‌کند. شهروندان حق دارند بدانند شهربازی جدید دقیقاً کجا احداث خواهد شد و چه ارتباطی با مناقصه در حال برگزاری دارد و اصل خرید چه ربطی به سرمایه گذاری و مشارکت؟!

سرمایه‌گذاری یا مصرف منابع؟

مسئله دیگر، ماهیت اقدام انجام‌شده است. همه می دانند، سرمایه‌گذاری به معنای جذب بخش خصوصی، طراحی بسته‌های مشارکتی و خلق ارزش افزوده است. اما خرید مستقیم تجهیزات با بودجه عمومی، آن‌هم بدون مشارکت بخش خصوصی، بیشتر به مصرف منابع شباهت دارد تا سرمایه‌گذاری. این اقدام، نه تنها با مأموریت سازمان سرمایه‌گذاری در تضاد است، بلکه پیام خطرناکی به سرمایه‌گذاران بالقوه می‌فرستد: «شهرداری خود همه‌چیز را می‌سازد، نیازی به شما نیست.» چنین رویکردی، فضای رقابتی را از بین می‌برد، اعتماد بخش خصوصی را تضعیف می‌کند و فرصت‌های بزرگ توسعه‌ای را از شهر می‌گیرد.

شهروندان حق سوال دارند

تصور کنید شهروندی در تبریز، خبر رسمی سازمان سرمایه‌گذاری را می‌خواند: «خرید تجهیزات شهربازی در مرحله مناقصه است.» او با خود می‌گوید: خوب، پس هنوز هیچ هزینه‌ای نشده و همه‌چیز در مسیر قانونی پیش می‌رود. اما همان شهروند، اگر به اسناد مالی منطقه دو دسترسی داشته باشد، با واقعیتی دیگر روبه‌رو می‌شود: هزینه‌ای بیش از ۳۱۱ میلیون ریال ثبت شده است. این تضاد، نه تنها ذهن شهروند را مشوش می‌کند، بلکه اعتماد او به مدیریت شهری را نیز خدشه‌دار می‌سازد. در چنین شرایطی، شفافیت و توضیح کامل و رفع سوال، شرط لازم برای اعتمادسازی است.
البته در این میان، پرسش‌های کلیدی اینچنینی بی‌پاسخ مانده‌اند:

اگر مناقصه در حال برگزاری است، ثبت هزینه در منطقه دو چه معنایی دارد؟ با کدام مجوز و تحت کدام تشریفات قانونی این هزینه‌ها انجام شده‌اند؟ محل دقیق شهربازی کجاست و چه ارتباطی با مناقصه دارد؟ این اقدام چه نسبتی با مفهوم سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه دارد؟ اگر قرار است شهر بازی ایجاد کنیم و به عده ای اجاره بدهیم این مفهوم سالهاست بعنوان تصدی گری بخش عمومی و خدمت رسان را دارد که مشکل اصلی در پروژه‌های شهری زمانی رخ می‌دهد که شهرداری‌ها به جای جذب سرمایه‌گذار، خود وارد عرصه ساخت و سپس اجاره دادن می‌شود. «تصدی‌گری» به دلیل اتکای کامل به بودجه عمومی، نبود رقابت، و بی‌اعتمادی بخش خصوصی، در بلندمدت ناکام می‌ماند. در مقابل، سرمایه‌گذاری واقعی با مشارکت بخش خصوصی، تقسیم ریسک و خلق ارزش افزوده پایدار همراه است و نیروی متخصص به همراه سود زیان واقعی متصدی اموری می شوند که متولی گری دولتی دربرگیرنده اشکالات اصولی و مشکلات متعددی است که سالهاست در اصل رقابتی اقتصاد رد شده است.

در چنین شرایطی، تنها راه برون‌رفت، شفاف‌سازی است. هر دو ارگان شهرداری ـ سازمان سرمایه‌گذاری و شهرداری منطقه دو ـ باید به‌طور رسمی اطلاع‌رسانی کنند:محل دقیق شهربازی کجاست؟چه ارتباطی میان خرید تجهیزات منطقه دو و مناقصه در حال برگزاری وجود دارد؟هزینه‌های ثبت‌شده با چه مجوزی انجام شده‌اند؟این اقدام چه نسبتی با سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه دارد؟

تبریز شایسته سرمایه گذاری های کلان و بین المللی

تبریز، با ظرفیت‌های تاریخی و اقتصادی خود، شایسته پروژه‌های بزرگ و مشارکت‌های بین‌المللی است. اما اقدام اخیر نشان می‌دهد که سازمان سرمایه‌گذاری شهرداری تبریز بخاطر ضعف در جذب سرمایه گذاری در حال مصرف و اتلاف هزینه ها به سمتی است که می شود با مشارکت سرمایه گذاران کلان جلوی آن را گرفت.سرمایه گذاری در تبریز و مدیریت نابلد آن نیازمند بازتعریف جدی نقش‌هاست. این سازمان باید از نقش مجری خارج شود و به جایگاه واقعی خود بازگردد و با مدیریت قوی تسهیل‌گر، طراح فرصت و جذب‌کننده سرمایه باشد. تنها در این صورت است که می‌توان اعتماد عمومی را بازسازی کرد، بخش خصوصی را به مشارکت فراخواند و تبریز را به جایگاه شایسته‌اش رساند.