رفتن به بالا
  • تعداد اخبار امروز : 0 خبر
  • سه شنبه ۲۶ تیر ۱۴۰۳
  • الثلاثاء ۹ محرم ۱۴۴۶
  • 2024 Tuesday 16 July

صریر: روزهای آخر سال که نزدیک می‌شود، در بحبوحه شتاب‌ها و سرخوشی‌های دم عید، غربت «بانوی بزرگ شعر فارسی» بیش از هر زمان دیگری به چشم می‌زند.

به گزارش صریرنیوز از تبریز، لیلا حسین نیا: سخن از پروین اعتصامی است، کسی که به قول دکتر شفیعی‌کدکنی «با کمترین عمر و کمترین مجال برای شعر گفتن، بیشترین توفیق ممکن را در زبان فارسی، از آن خویش کرده و از این بابت، هیچ‌کدام از بزرگان قرن حاضر و حتی قرون گذشته بعد از حافظ، به پای او نمی‌ر‌سند.» (با چراغ و آینه، نشر سخن، صفحه ۴۶۵)

پروین با «نشان لیاقت» دربار پهلوی چه کرد؟
پروین، ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز به دنیا آمد. کودک بود که فارسی و انگلیسی و عربی را از پدر دانشمندش «یوسف اعتصام‌الملک» آموخت. نوجوان بود که استعداد ادبی خود را در محضر ملک‌الشعرای بهار و دهخدا به کمال رساند. در ۲۸ سالگی، ازدواج ناموفقی تجربه کرد. به رغم این شکست عاطفی، آوازه او محیط فرهنگی ایران را فرا گرفت. در ۳۰ سالگی مورد توجه دربار پهلوی قرار گرفت، اما حاضر نشد «نشان لیاقت» را از دربار بپذیرد و حتی پیشنهاد رضاشاه برای تدریس ولیعهد را هم رد کرد. در ۳۱ سالگی، سوگوار پدر شد و در ۳۵سالگی، پس از یک دوره بیماری درگذشت.
گفته‌اند فوت پروین، در اثر بیماری حصبه بوده، اما چند سال پیش «دکتر محمدرضا سنگری» مدعی شد که پروین به قتل رسیده ‌است. عضو هیئت علمی دانشگاه ‌تهران، در توضیح ادعای خود، به سروده‌های شاعر در خفقان پهلوی اول اشاره کرد و پروین را از «شهیدان شعر فارسی» خواند. دکتر سنگری، امتناع پزشک معالج برای رفتن بر سر بالین شاعر را دلیل دیگر ادعای خود خواند.

دو دلیل مظلومیت شعر پروین
بیش از ۶۰۰ شعر در قالب‌های مثنوی، قطعه و قصیده، از پروین اعتصامی به یادگار مانده‌است. شعر پروین، در محیطی گل کرد که از خاستگاه‌های «سنت ایرانی» است. محیطی سرشار از حکمت و آموزش و پند و اخلاق و آموزش. شعر او آینه همین محیط است. شعری که جامه اندرز و حکمت به تن دارد و به ندرت وارد فضاهای عاشقانه‌پسند می‌شود. بدیهی است که در روزگار مدرن که چنین فضیلت‌هایی به حاشیه رانده شده، شعر پروین، مشتری «استوری‌پسند» نداشته باشد.
دلیل دیگر مظلومیت پروین عزیز را شاید بتوان در تقویم تولد و مرگ او بیان کرد. پروین چند روز مانده به عید دیده به جهان گشوده و چندی پس از عید نوروز، بدرود حیات گفته‌است. همین تلاقی باعث شده، در میان شتاب روزهای آخر سال و رکود روزهای پس از نوروز، نام و یاد شاعر، به چشم نیاید. البته هیچ‌یک از این دو دلیل، چیزی از سستی و فرصت‌سوزی متولیان فرهنگی نمی‌کاهد.

با پنج حکمت مهم شعر پروین آشنا شویم:
پروین، از جمله سخنورانی است که شعرش، مشحون از دقیقه‌هایی است که می‌تواند در رشد جامعه و شخصیت‌های انسانی موثر واقع شود. چند حکمت معروف و محوری شعر پروین را مرور می‌کنیم:

یتیم‌نوازی
سیمای یتیم در شعر پروین اعتصامی از جمله عناوین پرتکرار است. او یتیم را همواره در سیمایی مظلوم تصویر کرده‌است و نیازمندی ایتام را مدام متذکر شده‌است. نکته جالب توجه در شعر او این است که پروین یتیم بودن را بیشتر از جانب مادر برجسته می‌کند. در داستانی که دخترک یتیم مورد طعنه دوستانش قرار می‌گیرد، می‌گوید:
مادرم دست بشست از هستی
دست شفقت به سر من نکشید
شانه موی من انگشت من است
هیچکس شانه برایم نخرید

تلاش و تکاپو
شعر پروین، مدام به مخاطب گوشزد می‌کند که بار و بر داشته باشد. او دانش و حکمت را مهم‌ترین میوه و ثمر انسان می‌داند. در نگاه پروین، سپیدار به این دلیل طعمه تبر و تنور می‌شود که بی بر و بار است.
آن شاخ که سر بر کشد و میوه نیارد
فرجام به جز سوختنش نیست سزاوار
جز دانش و حکمت نبود میوه انسان
ای میوه فروشِ هنر! این دکه و بازار

فروتنی
دوری از خودپسندی، یکی از پندهای دائمی پروین اعتصامی است. بانوی شعر فارسی بسیار از خودپسندی دور است و فروتنی را در اغلب شعرهایش می‌ستاید. می‌توان گفت پروین خود، آموخته این پند بود و در سلوک و رفتار شخصی‌اش این نکته را بسیار رعایت کرده بود.
خود پسندیدن وبال است و گزند
دیگران را کی پسندد خودپسند

صبر و پایمردی
ثبات قدم و پایبندی در طریق، یکی از توصیه‌های مداوم پروین است. او معتقد است انسان برای رسیدن به هدف باید از دشواری‌های راه نهراسد و پایبند به هدف خود باشد. پروین داستان‌های زیادی را به تصویر کشید‌ه است که در ضمن آن به مخاطب توصیه می‌کند از دشواری راه نهراسد. این نکته را در روایتی از زبان مادری برای فرزند بازگو می‌کند:
خلید خار درشتی به پای طفلی خرد
به هم برآمد و از پویه باز ماند و گریست
بگفت مادرش این رنج اولین قدم است
ز خار حادثه تیه وجود خالی نیست

فرصت‌شناسی
فرصت‌ها را غنمیت شمردن و متوجه کوتاهی حیات بودن یکی از پندهای پروین است. در دیدگاه او حیات به قدری کوتاه است که انسان باید در استفاده از آن ها کوتاهی و کاهلی نکند.
از چه وامانم چو فرصت رفتنی است
چون نگویم کاین حکایت گفتنی است
خودبین چنان شدی که ندیدی مرا به چشم
پیش هزار دیدهٔ بینا چه می‌کنی
یادش گرامی باد.

اخبار مرتبط

نظرات

یادداشت ویژه

چرا باید کتاب بخوانیم؟

به گزارش صریرنیوز در تبریز، کتاب، همان یار مهربان که همه ما از کودکی با آن آشنا هستیم این روزها تا حد زیادی از زندگی هایمان دور شده است. با گسترش علم و تکنولوژی و باز شدن پای شبکه های اجتماعی به زندگی ما، کتاب و کتابخوانی این روز ها به دست فراموشی سپرده شدند و متاسفانه آمار مطالعه در کشور ما به طرز وحشتناکی کاهش یافته است. اما هنوز هم می توان در این مورد کاری کرد. اولین قدم این است که از خودمان بپرسیم چرا باید کتاب بخوانیم؟ یا فواید کتاب و کتابخوانی برای ما چیست؟ پاسخ دادن به همین سوال ها تا حد بسیار زیادی به ما کمک خواهد کرد که به یک فرد کتابخوان تبدیل شویم که نمی تواند کتاب را از زندگی اش کنار بگذارد. بسیاری از ما کتاب خواندن را تنها به درس و مدرسه و دانشگاه محدود می کنیم، در حالی که کتاب خوانی می تواند یک تفریح خوب و لذت بخش برای کسانی باشد که نمی دانند اوقات فراغت خود را چگونه بگذرانند. خوشبختانه در کشور ما ۲۴ آبان ماه به عنوان روز کتاب و کتابخوانی نامگذاری شده است. در هفته کتاب و کتابخوانی، جشن ها و سخنرانی های متعددی در نقاط مختلف در مورد اهمیت و جایگاه کتاب برگزار می شود. برای اینکه بهتر درک کنیم چرا کتاب و کتابخوانی تا این حد مهم است؛ در ادامه این موضوع را از جنبه های مختلف بررسی خواهیم کرد. کتاب خوانی در درجه اول بر روی افراد و در مرحله بعد بر روی جامعه تاثیر می گذارد و موجب پیشرفت یا پسرفت یک اجتماع خواهد شد. پس اگر میخواهید بدانید چرا باید کتاب بخوانیم؟ این ماله را تا انتها مطالعه کنید. فواید فردی کتاب و کتابخوانی همانطور که گفتیم کتاب خواندن می تواند از جنبه های مختلفی زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد؛ اما شاید مهمترین آنها زندگی شخصی و فردی شما باشد. باهم برخی از مهمترین آنها را بررسی خواهیم کرد. ۱- کتابخوانی تمرکز شما را افزایش می دهد بررسی ها نشان می دهد افرادی که به کتاب خواندن علاقه دارند و هرروز بخشی از وقت خود را صرف مطالعه کردن می کنند، تمرکز و دقت بیشتری دارند. یکی از دلایلی که کتاب خوانی موجب افزایش تمرکز و دقت در افراد می شود این است که هنگام مطالعه شما نمی توانید کار دیگری را انجام دهدی، چرا که اگر چنین کاری کنید از متنی که مطالعه می کنید چیزی نخواهید فهمید. این کار تمرکز بیشتری از شما می طلبد و در دراز مدت سبب می شود که تمرکز شما افزایش یابد. البته افزایش تمرکز یکسری تکنیک ها و تمرین های ویژه هم دارد که ما همه آن ها را یکجا جمع کردیم. هم اکنون برای این آموزش فوق العاده تخفیف ۸۴% گذاشتیم تا همه بتوانند با استفاده از آن تمرکزشان را بهبود دهند. ۲- کتابخوانی به شما تفکر نقاد را می آموزد یکی از بزرگترین نکات منفی که متاسفانه در بسیاری از مردم یافت می شود، ...

آخرین خبرها