مدیر تراز انقلابی از نگاه رهبر شهید

صریرنیوز – سعید ایریلوزادیان: در منظومه فکری انقلاب اسلامی، مسئله «مدیریت» صرفاً یک مقوله اداری یا تکنیکی تلقی نمی‌شود، بلکه بخشی از نظام ارزشی و هویتی جامعه اسلامی به شمار می‌آید. از همین رو، رهبر شهید انقلاب اسلامی در بیانات مختلف خود بر تفاوت بنیادین میان «مدیریت دینی» و «مدیریت سکولار» تأکید کرده و معتقدند نوع نگاه به مدیریت می‌تواند مسیر حرکت یک جامعه را در عرصه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تعیین کند.

امام شهید خامنه‌ای(رضوان الله تعالی علیه) مدیریت در نظام اسلامی را نوعی مسئولیت الهی و امانت‌داری در قبال مردم می‌دانستند. از منظر ایشان، مدیر در جامعه اسلامی تنها یک کارگزار اجرایی نیست، بلکه فردی است که وظیفه دارد در چارچوب ارزش‌های دینی و اخلاقی، مسیر پیشرفت جامعه را هموار کند. در چنین نگاهی، قدرت و مسئولیت نه وسیله‌ای برای کسب امتیاز، بلکه فرصتی برای خدمت به مردم و تحقق عدالت در جامعه محسوب می‌شود.

رهبر شهید انقلاب در تبیین تفاوت مدیریت دینی با مدیریت سکولار، به مسئله «جهت‌گیری ارزشی» اشاره می‌کنند. به گفته ایشان، در بسیاری از الگوهای مدیریتی سکولار، کارآمدی صرف، سودآوری و تأمین منافع مادی در اولویت قرار می‌گیرد و مسائل اخلاقی و معنوی معمولاً در حاشیه قرار دارند. در مقابل، در مدیریت دینی، کارآمدی شرط لازم است اما کافی نیست؛ بلکه این کارآمدی باید در خدمت تحقق عدالت، گسترش معنویت، حفظ کرامت انسانی و تأمین منافع عمومی جامعه قرار گیرد.

یکی از شاخص‌های مهم مدیریت دینی در نگاه رهبر شهید انقلاب، «روحیه خدمت‌گزاری» است. ایشان بارها تأکید کرده‌اند که مدیران در نظام اسلامی باید خود را خدمتگزار مردم بدانند، نه حاکم بر آنان. در این چارچوب، مدیر اسلامی باید با مردم ارتباط نزدیک داشته باشد، مشکلات آنان را از نزدیک لمس کند و تمام توان خود را برای حل مسائل جامعه به کار گیرد. چنین رویکردی به طور طبیعی با اشرافی‌گری، فاصله گرفتن از مردم و نگاه طبقاتی به جامعه ناسازگار است.

از دیگر ویژگی‌های مدیریت دینی، توجه به «تقوا و مسئولیت‌پذیری» در تصمیم‌گیری‌هاست. رهبر شهید انقلاب معتقدند مدیری که خود را در برابر خداوند پاسخگو بداند، در تصمیمات خود دچار مصلحت‌اندیشی‌های نادرست یا منفعت‌طلبی شخصی نخواهد شد. چنین مدیری تلاش می‌کند مصالح بلندمدت جامعه، عدالت اجتماعی و منافع عمومی را بر هرگونه منفعت کوتاه‌مدت ترجیح دهد.

ایشان همچنین بر اهمیت «روحیه جهادی» در مدیریت تأکید کرده‌اند. به باور رهبر شهید انقلاب، مدیریت دینی با روحیه تلاش خستگی‌ناپذیر، ابتکار، شجاعت در تصمیم‌گیری و تحمل سختی‌ها همراه است. در چنین الگویی، مدیران باید با نگاه مسئله‌محور و با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی کشور، برای حل مشکلات مردم اقدام کنند و از روحیه انفعال یا وابستگی به بیرون پرهیز داشته باشند.

در مقابل، در الگوی مدیریت سکولار، دین و ارزش‌های معنوی معمولاً از عرصه سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری کنار گذاشته می‌شود. در چنین سیستمی، معیارهای مدیریتی بیشتر بر اساس ملاحظات قدرت، رقابت اقتصادی و منافع مادی تعریف می‌شود. رهبر شهید انقلاب معتقدند که این رویکرد در بلندمدت می‌تواند به افزایش شکاف‌های اجتماعی، تضعیف عدالت و کم‌رنگ شدن ارزش‌های اخلاقی در جامعه منجر شود.

از نگاه ایشان، پیشرفت حقیقی زمانی تحقق می‌یابد که «کارآمدی مدیریتی» با «تعهد ارزشی» همراه شود. به همین دلیل، رهبر شهید انقلاب همواره بر ضرورت تربیت مدیران مؤمن، انقلابی، مردمی و پاکدست تأکید کرده‌اند؛ مدیرانی که علاوه بر توانایی‌های تخصصی، دارای انگیزه الهی، روحیه خدمت و احساس مسئولیت در قبال سرنوشت جامعه باشند.

در مجموع، آنچه از بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی برمی‌آید این است که تفاوت اساسی میان مدیریت دینی و مدیریت سکولار در مبنای فکری، اهداف و شیوه عمل مدیران نهفته است. در حالی که مدیریت سکولار بیشتر بر شاخص‌های مادی و کارکردهای صرفاً اجرایی تمرکز دارد، مدیریت دینی تلاش می‌کند میان کارآمدی، عدالت، معنویت و خدمت به مردم پیوند برقرار کند؛ رویکردی که به باور رهبر شهید انقلاب می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت همه‌جانبه و پایدار در جامعه اسلامی باشد.